Dấu hiệu nhận biết sớm bạn có đang bị thoát vị đĩa đệm hay không?

19/02/2019 09:04

Thoát vị đĩa đệm phổ biến nhất ở độ tuổi lao động: từ 20 – 49 tuổi. Bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm cần được điều trị sớm để có hiệu quả, đỡ tốn kém. Ngược lại, nếu điều trị sai cách hoặc lơ là, bệnh diến biến nặng hơn và gây trở ngại lớn đến vận động thông thường, đặc biệt là khi về già. Vì vậy, người bệnh nên chú ý nhận ra những dấu hiệu thoát vị đĩa đệm sớm nhất để kịp thời thăm khám và điều trị.

Để có thể nhận biết chính xác những dấu hiệu thoát vị đĩa đệm, hãy bắt đầu từ việc tìm hiểu cấu trúc, vị trí, chức năng của đĩa đệm cũng như bệnh thoát vị đĩa đệm là gì?

1. Vị trí của đĩa đệm tại phần cột sống

Phần cột sống được chia thành 4 đoạn chính: đoạn cổ, đoạn ngực ( lưng), đoạn thắt lưng và đoạn cùng cụt. Đĩa đệm có vị trí xen giữa các đốt cột sống và nắm vai trò rất quan trọng đối với những cử động cột sống.

Bình thường cột sống có 23 đĩa đệm ( 5 cổ, 11 lưng, 4 thắt lưng, 3 chuyển đoạn: đĩa đệm cổ – lưng, đĩa đệm lưng – thắt lưng, đĩa đệm thắt lưng – cùng).

2. Cấu trúc của đĩa đệm

Hình ảnh cấu trúc của đĩa đệm

Đĩa đệm gồm có 3 phần chính:

– Nhân nhầy: Vị trí giữa đĩa đệm. Cấu trúc chứa chất cơ bản nhầy lỏng ( mucoprotein) và rất nhiều nước.

– Vòng sợi: gồm những sợi sụn rất chắc và đàn hồi, đan ngược lấy nhau, có khả năng co giãn và giữ nhân nhầy ở bên trong.

– Mâm sụn ( sụn đĩa đệm)

3. Chức năng chung của đĩa đệm:

– Đĩa đệm là tổ chức liên kết đàn hồi, xen kẽ giữa các đốt xương cột sống. Nó tham gia vào các vận động của cột sống bằng khả năng biến dạng và tính chịu nén, là điểm tựa trung tâm của mọi vận động.

– Đĩa đệm còn đảm bảo chức năng giảm sóc cho cơ thể, làm giảm nhẹ các chấn động trục cột sống bởi tính đàn hồi và độ vững chắc đặc biệt.

4. Vậy thoát vị đĩa đệm là gì?

Đó là trường hợp vòng sợi bị rạn rách hoặc mất khả năng co giãn, nhân nhầy bị dịch chuyển ra khỏi phạm vị sinh lý của nó.

Cấu trúc đĩa đệm trong trường hợp bị thoát vị đĩa đệm

Quá trình hình thành thoát vị đĩa đệm diễn biến như sau:

– Xẹp nhân nhầy, nứt vòng sợi

– Di chuyển nhân nhầy theo vết nứt

– Chèn ép rễ thần kinh vào vùng lân cận

– Nhân nhầy có thể bị đẩy vào ống sống gây thoát vị đĩa đệm tự do, chèn ép tủy.

5. Độ tuổi nào hay bị thoát vị đĩa đệm?

Thoát vị đĩa đệm hay gặp ở lứa tuổi trẻ , rất hiếm gặp ở trẻ em  dưới 15 tuổi và người lớn trên 60 tuổi. Độ tuổi hay bị thoát vị đĩa đệm nhất là từ 20 – 49 tuổi. Vì đây là độ tuổi lao động, thời kì con người hoạt động mạnh nhất, đĩa đệm cột sống phải chịu tác động trọng tải lớn và các chấn thương, vi chấn thương.

6. Nhận biết sớm triệu chứng thoát vị đĩa đệm

Người bệnh nên chú ý nhận ra những dấu hiệu thoát vị đĩa đệm sớm nhất để kịp thời thăm khám và điều trị hiệu quả, đơn giản hơn, tránh trường hợp phải nằm viện lâu ngày vì phát hiện quá muộn.

Thông thường, thoát vị đĩa đệm thường khởi phát theo 2 giai đoạn với các dấu hiệu:

– Thời kì đầu: Đau tại phần cột sống ( nơi bị tổn thương đĩa đệm) và co cứng cơ cạnh cột sống.

+ Trường hợp đau cấp: Đau đột ngột sau chấn thương hoặc vận động quá mức ( hoạt động mang vác nặng…). Đau nhiều, cường độ cao, gây hạn chế vận động, cần phải nghỉ ngơi. Nằm nghỉ kết hợp điều trị vài ngày, cơn đau giảm dần, sau 1-2 tuần có thể bị lại.

+ Trường hợp đau mạn tính do tái bệnh thoát vị đĩa đệm: Đau âm ỉ, gặp hạn chế vận động cột sống. Đau tăng khi vận động nhiều, thay đổi thời tiết hoặc nằm lâu bất động, đau giảm khi nằm nghỉ.

Các cơn đau này có tính chất cơ học: đau xuất hiện và tăng lên khi tải trọng cơ học lên cột sống tăng ( khi vận động cột sống, khi đứng, đi, ngồi lâu, khi ho, hắt hơi, rặn) và đau giảm khi tải trọng cơ học trên cột sống giảm

– Thời kì sau: Đau các vùng lân cận, lan dọc theo các rễ thần kinh.

Phần nhân nhày bị thoát ra khỏi vị trí sinh lý, chèn ép vào các rễ thần kinh cùng với sự ứ tĩnh mạch, phù nề rễ thần kinh, gây ra các cơn đau dọc theo rễ thần kinh. Độ dài của dải đau tỷ lệ thuận với lực ép vào rễ thần kinh.

Ví dụ, nếu 1 người bị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, rễ thần kinh vùng hông sẽ bị chèn ép khiến đau theo dải từ thắt lưng xuống chân ( đùi, cẳng chân).

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng khiến đau từ thắt lưng xuống chân

Trường hợp bị thoát vị đĩa đệm cột sống cổ sẽ kéo theo cơn đau ngày càng tăng lan dọc vùng bả vai và cánh tay.

– Ngoài ra, bệnh nhân sẽ gặp những dấu hiệu tổn thương rễ thần kinh ngày nặng hơn nếu không điều trị kịp thời như:

Giảm hoặc mất cảm giác, bại hoặc liệt cơ, giảm hoặc mất phản xạ, teo cơ, rối loạn thần kinh thực vật  ( giảm nhiệt độ da, giảm tiết mồ hôi, rối loạn vận mạch, mất phản xạ dựng long, rối loạn dinh dưỡng da…)

7. Một số bệnh lý đĩa đệm đốt sống khác có thể nhầm lẫn với thoát vị đĩa đệm

– Viêm đĩa đệm đốt sống do vi khuẩn

Là tổn thương viêm tại đĩa đệm đốt sống  gây nên bởi vi khuẩn, thường do chủng tụ cầu ( Staphylococus) và Enterobacteriaceae. Bệnh thường gặp nhất ở đốt sống thắt lưng, trên nhóm đối tượng có suy giảm miễn dịch như dùng Corticoid kéo dài, đái tháo đường, nhiễm HIV… Triệu chứng chính là đau cột sống kiểu viêm, đau tại cột sống và lan ra phía ngực hoặc bụng (nên nhiều trường hợp bị chẩn đoán nhầm là nhồi máu cơ tim, viêm màng phỏi, viêm túi mật…), kèm theo triệu chứng toàn thân như nhiễm trùng. Bệnh có thể khỏi hoàn toàn nếu được chẩn đoán sớm, điều trị kháng sinh đúng loại và đủ thời gian.

– Thoái hóa đĩa đệm: thường thoái hóa khớp sụn cùng đĩa đệm theo tuổi tác

– U đĩa đệm: Thường u do di căn từ ổ bụng hoặc vùng trung thất (khoang nằm giữa khoang ngực)

– Vôi hóa và xương hóa đĩa đệm: quá trình kết tinh hóa của muối vôi ở cả nhân nhầy và vòng sợi của đĩa đệm, có thể gặp ở cả trẻ em và thanh niên do viêm khớp dạng thấp, vi khuẩn hoặc chấn thương.

– Chấn thương đĩa đệm

8. Biện pháp phòng bệnh thoát vị đĩa đệm:

– Đai thắt lưng khá hữu ích trong phòng bệnh, hạn chế thoái hóa cột sống thắt lưng và thoát vị đĩa đệm. Đặc biệt là các đối tượng: người trên 60 tuổi, người có nghề nghiệp gây vi chấn thương cột sống thắt lưng như mang vác nặng, nhân viên văn phòng ngồi nhiều, nghệ sĩ piano, xiếc, nhào lộn, lái xe có độ rung lớn, bà mẹ sau sinh, người béo mà cơ bụng yếu…

Đai thắt lưng cho phần cột sống thắt lưng

– Người hay đau mỏi vùng vai gáy và những người có nghề nghiệp gây vi chấn thương cột sống cổ ( thường xuyên phải đội nặng, tư thế làm việc phải quay cổ như , thợ may, nhân viên văn phòng, nghệ sĩ piano, xiếc, nhào lộn… nên dùng “ gối đầu – cổ” để phòng thoát vị đĩa đệm cột sống cổ.

– Giữ cột sống thẳng trong lúc làm việc

– Tránh vận động quá mức, mang vác nặng, lắc đầu mạnh, ngửa hoặc nghiêng đầu quá mức.

– Tránh “ sinh hoạt vợ chồng” trong thời gian điều trị.

Nắm được những dấu hiệu chính trên, người bệnh có khả năng tự nhận biết sớm mình có đang bị thoát vị đĩa đệm hay không. Khoảng 90% tổng số bệnh nhân thoát vị đĩa đệm có thể điều trị bằng nội khoa, chỉ khoảng 10% phải điều trị phẫu thuật. Việc chữa thoát vị đĩa đệm sẽ đơn giản hơn rất nhiều nếu người bệnh biết kịp thời ứng phó ngay từ những cơn đau cấp đầu tiên và điều trị đúng cách trong những giai đoạn tiếp theo.

>> XEM NGAY:

Phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm đúng đắn để nhanh khỏi nhất

Bị thoát vị đĩa đệm nên ăn gì, kiêng ăn gì?

>> Sản phẩm giúp bổ xương khớp, mạnh gân cốt, giảm đau nhức, cải thiện chứng thoát vị đĩa đệm tìm hiểu thêm TẠI ĐÂY

>> Để tìm mua sản phẩm giúp bổ xương khớp, mạnh gân cốt, giảm đau nhức, cải thiện chứng thoát vị đĩa đệm, tham khảo TẠI ĐÂY

Dược sỹ: Nguyễn Phượng

ads
ads
ads