Thoái hóa khớp và bệnh xương khớ do chuyển hóa thoái hóa khớp

11/10/2016 02:37

 

  1. Đại cương về thoái hóa khớp

Trước kia, thoái hoá khớp (còn gọi là hư khớp) được coi là bệnh lý của sụn khớp, song ngày nay, bệnh được định nghĩa là tổn thương của toàn bộ khớp, bao gồm tổn thương sụn là chủ yếu, kèm theo tổn thương xương dưới sụn, dây chằng, các cơ cạnh khớp, và màng hoạt dịch. Đó là một bệnh được đặc trưng bởi các rối loạn về cấu trúc và chức năng của một hoặc nhiều khớp (và cột sôhg). Tổn thương diễn biến chậm tại sụn kèm theo các biến đổi hình thái, biểu hiện bởi hiện tượng hẹp khe khớp, tân tạo xương (gai xương) và xơ xương dưới sụn.

Về tên bệnh, có một số tên gọi khác nhau như sau: Arthrose: thoái hoá khớp hoặc hư khốp; rhumatisme dégénératiỄ bệnh khớp do thoái hoá; osteoarthritis hoặc degenerative arthritis: là danh từ chỉ bệnh thoái hoá khớp của trường phái Anh – Mỹ, không nên dịch là bệnh viêm xương khớp để tránh nhầm lẫn.

Bệnh rất thường gặp ở mọi quốc gia, chiếm 28,6% tổng số bệnh nhân mắc bệnh xương khớp tại Pháp. Tỷ lệ thoái hoá khớp là 4,66% số bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện Bạch Mai (số liệu 1991—2000). Theo điều tra dịch tễ tình hình bệnh xương khốp trong cộng đồng ở hai quần thể dân cư Trung Liệt (Hà Nội) và Tân Trường (Hải Dương) năm 2002, bệnh thoái hoá khớp chiếm tỷ lệ cao nhất trong hai quần thể: 5,7% ở nông thôn và 4,1% ở thành phố.

Trong thoái hoá khớp có sự tham gia của các cytokin tiền viêm (Inteiarleukin —1-beta, yếu tô” hoại tử u TNF—anpha). Ngoài ra còn có vai trò của các gốc tự do nitric acid (NO) tham gia vào quá trình dị hoá sụn khớp. Các yếu tố này làm thay đổi sinh hoá và cơ học của sụn khớp và mô xương dưới sụn khớp: chất cơ bản (proteoglycan) mất dần, thoái hoá lưới collagen, kích hoạt enzym tiêu protein (metalloprotease) và hậu quả làm bề mặt sụn khớp bị mỏng dần, xơ hoá và có biểu hiện lâm sàng là đau và hạn chế vận động khớp.

2. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh thoái hóa khớp và thoái hóa cột sống

Cho đến nay nguyên nhân và cơ chê bệnh sinh của thoái hoá khớp vẫn còn có những vấn đề đang được bàn cãi. Tuy nhiên, có nhiều ý kiến cho rằng, vấn đề tuổi tác và tình trạng chịu áp lực quá tải kéo dài là những yếu tố liên quan chặt chẽ đên tình trạng thoái hoá khớp.

  • Cơ chê gây tổn thương sụn trong thoái hoá khớp Có hai lý thuyết chính được nhiều tác giả ủng hộ.

Lý thuyết cơ học: dưới ảnh hưởng của các tấn công cơ học, các vi gãy xương do suy yếu các đám collagen dẫn đến việc hư hỏng các chất Proteoglycan.

Lý thuyết tế bào: tế bào sụn bị cứng lại do tăng áp lực, giải phóng các enzym tiêu protein, enzym này làm huỷ hoại dần dần các chất cơ bản.

  • Những thay đổi của sụn khớp và phần xương dưới sụn trong thoái hoá khớp Trong bệnh lý thoái hoá khốp, sụn khớp là tổ chức chính bị tổn thương. Sụn

khớp khi bị thoái hoá sẽ chuyển sang màu vàng nhạt, mất tính đàn hồi, mỏng, khô và nứt nẻ. Những thay đổi này tiến triển dần đến giai đoạn CUỐI là xuất hiện những vết loét, mất dần tổ chức sụn, làm trơ ra các đầu xương dưới sụn. Phần rìa xương và sụn có tân tạo xương (gai xương).

  • Cơ chế giải thích quá trình viêm trong thoái hoá khớp

Mặc dù là quá trình thoái hoá, nhưng song trong thoái hoá khớp vẫn có hiện tượng viêm diễn biến thành từng đợt, biểu hiện bằng đau và giảm chức năng vận động của khớp tổn thương, tăng số lượng tế bào trong dịch khớp kèm theo viêm màng hoạt dịch kín đáo về tổ chức học. Nguyên nhân có thể do phản ứng của màng hoạt dịch với các sản phẩm thoái hoá sụn, các mảnh sụn, hoặc xương bị bong ra.

  • Cơ chê gây đau khớp trong thoái hoá khớp, đặc biệt là thoái hoá khớp gối Trong bệnh thoái ho á khớp, đau là nguyên nhân đầu tiên khiến bệnh nhân đi

khám. Do sụn khớp không có hệ thần kinh nên đau có thể do các cơ chê sau:

+ Viêm màng hoạt dịch phản ứng.

+ Xương dưới sụn tổn thương rạn nứt nhỏ gây kích thích phản ứng đau.

+ Gai xương tại các vị trí tỳ đè gây kéo căng các đầu mút thần kinh ở màng xương.

+ Dây chằng bị co kéo do trục khớp tổn thương, mất ổn định và bản thân tình trạng lão hoá của dây chằng gây giãn dây chằng. Đây lại là nguyên nhân gây mất ôn định trục khớp, lỏng lẻo khớp, dẫn đến tình trạng thoái hoá khớp trầm trọng hơn.

+ Viêm bao khớp hoặc bao khớp bị căng phồng do phù nề quanh khớp.

+ Các cơ bị co kéo, nguyên nhân tương tự tổn thương của dây chằng.

chữa bệnh thoái hoá đốt sống cổ

cách chữa thoái hóa đốt sống lưng

thoai hoa khop hang