Lao cột sống

12/10/2016 10:30

Lao cột sống (Tuberculosis of the spine)

Tên đồng nghĩa: bệnh Pott (Mal de Pott), viêm đĩa đệm đốt sống do lao. Bệnh được mô tả lần đầu tiên vào cuối thế kỷ XIX bởi bác sĩ ngoại khoa người Anh là Percivall Pott. Do tổn thương thường là viêm hai đĩa đệm liền kề, nên hiện bệnh còn có tên gọi là viêm đĩa đệm đốt sổng do lao.

Lao cột sống chiếm 1/2 tổng sô” lao khớp. Giới: nam chiếm khoảng 50 — 62,8%. Tổn thương chủ yếu ở thân hai đốt sống, còn phần sau thân đốt sông ít bị tổn thương, ở giai đoạn muộn có thể có tổn thương phần mềm quanh cột sông tạo thành các ổ áp xe lạnh, áp xe ngoài màng cứng, có thể dẫn đến chèn ép tuỷ và rễ thần kinh.

Triệu chứng hoc lao cột sôhg

  • Giai đoạn khởi phát

Vị trí tổn thương: thường ở các đốt sống lưng—thắt lưng (90%).

Triệu chứng cơ năng: đau khu trú ở một điểm tại vùng cột sống bị tổn thương.

Lúc đầu đau tăng khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi. Sau đau tăng dần, liên tục cả ngày đêm. ở giai đoạn muộn hơn khi tổn thương chèn ép vào một vài nhánh của rễ thần kinh, xuất hiện đau kiểu rễ. Đau lan theo đường đi của rễ và dây thần kinh tăng lên khi ho, hắt hơi, rặn mạnh. Các triệu chứng toàn thân hoặc nhiễm lao tại cơ quan khác.

Triệu chứng thực thể: gõ hoặc ấn vào gai sau đốt sống tổn thương gây đau chói. Vận động cột sống bị hạn chế, rõ nhất động tác cúi.

Thường có các triệu chứng toàn thân hoặc nhiễm lao tại cơ quan khác.

  • Xquang cột sống: hẹp đĩa đệm (rõ nhất trên phim nghiêng) là dấu hiệu sớm nhất. Hình ảnh huỷ xương đốt sông về hai phía. Mặt dưới của đốt sống trên và mặt trên của đốt sông dưới bị phá huỷ nham nhở (hình ảnh soi gương qua khe liên đốt); tổn thương thân đốt sống (nham nhở phần trước thân đốt sống, sau đó đến mặt đốt sông). Phần mềm quanh đốt sông cản quang đậm hơn.
  • Giai đoạn toàn phát

Tổn thương: các đốt sông và đĩa đệm bị phá huỷ nhiều tạo thành các ổ áp xe lạnh, đồng thời có biến dạng cột sông và có dấu hiệu chèn ép thần kinh.

Triệu chứng lâm sàng: bệnh nhân đau liên tục, tăng dần tại đốt sống tổn thương. Có thể đau lan theo kiểu rễ thần kinh.

Khám thấy cột sống biến dạng, đốt sông tổn thương lồi ra sau.

Có thể thấy ổ áp xe lạnh có vị trí khác nhau tuỳ vị trí tổn thương và sự di chuyển của khối áp xe. Túi áp xe lạnh thường di chuyển xuống vùng mông hoặc bẹn. Túi thường mềm, không đau, một số có thể vỡ ra, chảy nước vàng và bã đậu để lại các vết loét và lỗ rò dai dẳng không liền. Dịch bã đậu có thể chảy ra theo lỗ rò cạnh cột sống hay chảy tại các vị trí có ổ ở mông, bẹn.

Trong một số trường hợp nặng, đốt sông và đĩa đệm bị phá huỷ nhiều, trượt ra sau và chèn vào tuỷ sông, đuôi ngựa, gây liệt (thường ở đoạn cột sống cổ hay lưng). Tuỳ theo vị trí tổn thương bệnh nhân có thể bị liệt tứ chi (tổn thương ở cổ), liệt hai chi dưới (tổn thương cột sống lưng, thắt lưng trên), hội chứng đuôi ngựa (tổn thương đoạn thắt lưng dưới). Mức độ rối loạn cảm giác, yếu cơ lực đến mức độ nặng liệt cứng, có rối loạn cơ tròn.

Các dấu hiệu toàn thân như gầy sút, da xanh, cơ thể suy nhược. Giai đoạn này sốt thường rõ rệt hơn.

  • Xquang quy ước cột sống vùng tổn thương

Hình ảnh huỷ thân trước đốt sông và đĩa đệm (đốt sống hình chêm trên phim nghiêng), sập đốt sông, cột sống gấp góc.

Hình ảnh áp xe lạnh (65%), thường thấy trong lao cột sông cổ và lưng: trên phim chụp thẳng thấy hình mờ quanh tổn thương (hình thoi hay củ hành).

Hình ảnh khe liên đốt hẹp, thân đốt sống xẹp và ápxe lạnh dọc thân đốt sống

Hình ảnh khe liên đất hẹp, hủy xương về hai phía và thân đốt sống xẹp

— Chụp cắt lớp (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ

Phát hiện các tổn thương như trên ngay cả khi ở giai đoạn sớm, Xquang quy ước chưa phát hiện được: áp xe khoang ngoài màng cứng, đánh giá mức độ chèn ép tuỷ và hẹp ống sông. Riêng CT Scanner còn phát hiện được hình ảnh calci hoá trong ổ áp xe — một dấu hiệu gợi ý nguyên nhân do vi khuẩn lao.

Hình ảnh calci hoá trong © áp xe

  • Siêu âm tìm ổ áp xe ở cơ thắt lưng chậu: dễ dàng phát hiện thấy ổ áp xe.
  • Dịch não tuỷ: chỉ định chọc khi có tình trạng ép tủy hoặc tình trạng viêm màng não tuỷ. Dịch có đặc điểm là dịch viêm, tăng bạch cầu lym
  • Giai đoạn cuối

Nếu không được điều trị, bệnh nặng dần. Lao lan ra các bộ phận khác như màng não, lao màng tim, màng phổi. Bệnh nhân có thể bị liệt, chết vì suy kiệt hay nhiễm khuẩn phụ.

chữa thoái hóa đốt sống cổ bằng thuốc nam

thoai hoa cot song lung

thoai hoa cot song that lung nen an gi