Khớp kế – Đo tầm hoạt động của cột sống

23/11/2016 12:28

Trong các hoạt động của cơ thể, tầm hoạt động khớp (articular amplitude) chiếm một vai trò quan trọng hàng đầu. Sự hạn chế tầm hoạt động khớp (THĐK) sẽ gây ảnh hưởng không tốt đến các hoạt động đó.
Đo THĐK là phần thăm khám lâm sàng quan trọng của người thầy thuốc thực hành (nhất là trong các khoa chấn thương chỉnh hình, nội thần kinh, vật lý trị liệu…) giúp chẩn đoán tình trạng mất chức năng, đánh giá tiên lượng cũng như hiệu quả điều trị, chăm sóc bệnh nhân. Ngoài ra sự hiểu biết về THĐK còn là một trong những yếu tố cơ bản để nghiên cứu giải phẫu chức năng, nhân trắc học ứng dụng và Ecgonomy; phục vụ y học lao động, y học thể dục thể thao và nhiều ngành khoa học khác…
Trên thực tế, việc xác định tầm hoạt động của cột sống còn gặp nhiều khó khăn nhất là vấn đề phương tiện, dụng cụ, cách đo đạc.
Khớp kế của Hô Hữu Lương (1985)
Mặc dù có nhiều loại dụng cụ để đo tầm hoạt động khớp, nhưng loại được sử dụng rộng rãi nhất cho đến nay là khớp kế hai nhánh và khớp kế trọng lực. Tuy nhiên các loại khớp kế này có nhược điểm là nếu sử dụng riêng rẽ thì không thể đo được tất cả các chỉ tiêu về tầm hoạt động của cột sống (gấp, duỗi, nghiêng, xoay) và trong quá trình đo việc cố định điểm đo rất khó khăn. Do đó, từ 1985 Hồ Hữu Lương đã tự tạo ra khớp kế mới để đo độ gấp, duỗi, nghiêng, xoay cột sống thắt lưng và cột sống cổ (và các khớp khác của cơ thể) nhằm khắc phục nhược điểm của các khớp kế khác (hình 1.21: thanh ngang AB = 15cm, trục 00′ = 15 cm (0′ cô” định vào điểm giữa của AB, 0 gắn vào kim chỉ độ OM = 5 cm, chiều dài 00’ có thể điều chỉnh cho bằng chiều cao của cột sống cổ (khi đo tầm hoạt động cột sống cổ) hoặc cột sống thắt lưng (khi đo tầm hoạt động cột sống thắt lưng) của từng bệnh nhân nhờ sự di chuyển của thanh ngang AB dọc theo trục 00′. Trục 00’có thể xoay và gấp trên thước đo độ h).
Hình 1.11: Thước đo tầm hoạt động cột sống của Hồ Hữu Lương (1985)
Lần đầu tiên loại khớp kế mới này được thiết kế theo nguyên tắc mói đã được dùng để xác định tầm hoạt động khớp cột sống (và các khớp khác của cơ thể). Hơn nữa do chiểu cao của khớp kế này có thể điều chỉnh cho đúng bằng chiều cao của cột sông thắt lưng hoặc chiều cao cột sống cổ nên số đo tầm hoạt động khớp với độ chính xác cao. Đặc biệt dùng một thước có thể đo được cả độ gấp, duỗi, nghiêng, xoay.

thuoc tri dau lung hieu qua nhat

dau nhuc xuong khop toan than

triệu chứng đau thắt lưng

– Khớp kế này đã được xét công nhận Sáng kiến cấp Học Viện- Quyết định số 372/NC/ngàv 4-6-1990
– Đã có hai đề tài nghiên cứu về khớp kê này:
+ “Xác định tầm hoạt động cột sống thắt lưng ở người Việt Nam trưởng thành bằng khớp kê tự tạo nhằm ứng dụng trong lâm sàng”-tác giả Hồ Hữu Lương và Nguyễn Bạch Đằng. Nguyễn Duy Thành, Nguyễn Thanh Long, Nguyễn Vũ Trung, HVQY, 2001.
+ “Nhận xét về tầm hoạt động cột sống thắt lưng ở công nhân có hội chứng thắt lưng -hông”- Tác giả Hồ Hữu Lương, Nguyễn Văn Nam, Công trình nghiên cứu Y học quân sự, HVQY, 1992, số 3, trang 21-24.
– Khớp kế này đã được sử dụng để đánh giá kết quả điều trị, phục hồi chức năng trong một sô” luận văn, luận án:
Luận án Thạc sĩ của Lê Thị Kiều Hoa “Nghiên cứu hiệu quả phục hồi chức năng vận động ở bệnh nhân thoát vị đĩa đệm thắt lưng bằng máy Eltrac 471, Đại học Y Hà Nội, 2001, Trang 30-33.
Luận án Tiến sĩ Nguyễn Văn Thông “Đánh giá kết quả điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng bằng phương pháp xoa bóp bấm huyệt” HVQY, 1993, trang 52).
Luận án Tiến sĩ Đỗ Đình Xuân “Nghiên cứu tầm hoạt động cột sông thắt lưng ở người trưởng thành bình thường và một sô” đối tượng bệnh lý vùng thắt lưng.
Luận án Tiến sĩ Vũ Ngọc Lâm…