Động mạch cung cấp máu cho tuỷ cổ

23/11/2016 12:17

a. Động mạch đốt sống
Tuỷ cô được cung cấp máu chủ yếu do động mạch đốt sống (vertebral artery), là những nhánh to nhất của động mạch dưới đòn (subclavian artery); 75% động mạch đốt sống tách ra ở mặt trên và 25% ở mặt sau trên của động mạch dưới đòn, ở bên phải với một góc 60-80°, ở bên trái 90-95°. Động mạch đốt sống được chia ra thành hai đoạn:
– Đoạn ngoài sọ: sau khi tách ra khỏi động mạch dưới đòn, động mạch đốt sống đi lên trên và hơi chếch ra sau, chui vào lỗ ngang từ đốt sống CV[I lên tới Cj (A.A. Drodova (1968) gọi là ông động mạch cổ). Sau chui qua lỗ ngang của Cj, vòng quanh phía sau khối bên của Cj để qua lỗ chẩm vào hộp sọ.
Đoạn ngoài sọ dài 5-8cm, động mạch đốt sống đi sát phía ngoài của mỏm móc. Khi mỏm móc bị thoái hoá, các gai xương của nó thường đè vào động mạch đốt sống.
– Đoạn trong sọ: từ lỗ chẩm đến cầu não hai động mạch đốt sông họp lại thành động mạch thân nền (basilic artery), tưới máu cho cả hai bên tiếu não và thân não. Hai động mạch não sau là hai nhánh tận của động mạch thân nền.
Đường kính động mạch đốt sống ở các đoạn không đều nhau, đa số bên trái to hơn bên phải 1,5-2 lần. Đường kính trung bình động mạch đốt sống cổ khoảng 5mm gần tương đương với lỗ động mạch ở mỏm ngang đốt sống. Ngoài ra mỗi động mạch còn có 1-2 tĩnh mạch đi kèm. Do đó động mạch đốt sống phải đi trong một ống hẹp. Các quá trình bệnh lý cột sống cổ sẽ đè ép vào động mạch. Nếu tư thế đầu quá ngửa hoặc quay quá mức (nghiệm pháp Kleyne) dòng máu sẽ bị đè ép tạm thời.
Một số trường hợp động mạch đốt sống tách ra ở phía trên của động mạch dưới đòn, nằm ngay cạnh cơ thang trước và thường xuyên bị đè ép khi cơ này có. Một số trường hợp tách ra ở mặt sau trên hoặc bên, nằm ngay trước cơ thang sau và có một chỗ gấp sau khi vừa tách ra. Khi quay đầu sang bên và ra sau động mạch và cơ thang xoắn vào nhau gây căng, đè ép tạm thời dòng máu.

bệnh đau khớp gối

đau khớp gối ăn gì

nguyen nhan gay dau lung

b. Mạch máu nuôi dưỡng tuỷ cổ
Mạch máu nuôi dưỡng tuỷ cổ được sắp xếp thành 3 hệ thống:
– Hệ thống các động mạch tuỷ sống:
Gồm có một động mạch tuỷ trước và hai động mạch tuỷ sau.
+ Động mạch tuỷ trước (anterior spinal artery): bắt nguồn từ động mạch đốt sống hai bên đoạn trong sọ đi xuống gặp nhau tại ngang đốt sống Cj, họp thành động mạch tuỷ trước, cung cấp máu cho 2/3 tuỷ trước.
+ Động mạch tuỷ sau (posterior spinal artery): bắt nguồn từ động mạch tiểu não dưới-sau (inferior posterior cerebellar artery) (nhánh của động mạch đốt sống, cung cấp máu cho vùng sau của tuỷ (cột sau, sừng sau).
– Hệ thông động mạch rễ
Động mạch rễ bắt nguồn từ động mạch đốt sông, sau khi đi qua lỗ gian đốt sông và màng cứng thì chia thành hai nhánh: động mạch rễ trước và động mạch rễ sau:
+ Động mạch rễ trước: theo rễ trước vào tuỷ sông, nối với động mạch tuỷ trước thành một mạng trước tuỷ.
+ Động mạch rễ sau: theo rễ sau vào tuỷ sống, nối với động mạch tuỷ sau thành một mạng sau tuỷ
Phía trước bên phải tuỷ có hai động mạch rễ trước xuất phát ngang đoạn tuỷ C3 và C7, bên trái có hai động mạch xuất phát ngang đoạn tuỷ C3 và C6. Phía sau có hai động mạch xuất phát ngang đoạn tuỷ C3 và Cg.
Sự phân bố mạch máu của các động mạch rễ không có đặc điểm rõ ràng về khoanh đoạn.
– Mạng lưới mạch vành
Hệ động mạch nuôi tuỷ chuyên biệt được thành lập bởi mạng lưới mạch vành, do các nhánh của động mạch vành đi từ động mạch rễ trước và sau tạo nên từ mạch vành tách ra nhiều mạch nhỏ, đi vào phần ngoại vi chất trắng của tuỷ. Các động mạch rãnh có vai trò quan trọng trong việc cung cấp máu cho chất xám tuỷ sống (nó thoát ra từ động mạch tuỷ trước). Ngoài ra nó tham gia cung cấp máu cho cột trước và bên (trừ phần ngoài do các nhánh động mạch thoát từ hệ thống mạch vành).
Vòng động mạch Willis có vai trò rất quan trọng trong cung cấp máu cho đoạn tuỷ cổ, nhất là trong các trường hợp thương tổn động mạch đốt sống.
1. Động mạch tuỷ trước
2. Động mạch rãnh
3. Động mạch tuỷ sau
máu của động mạch tuỷ
4. Động mạch rễ
5. Động mạch rễ trước
6. Động mạch rễ sau
TVĐĐ trung tâm sẽ chèn ép vào động mạch tuỷ sống trước gây thiếu máu cục bộ ở vùng tuỷ tương ứng. Nếu chèn ép cấp tính sẽ gây phù tuỷ, chèn ép mạn tính sẽ gây thoái hoá tuỷ khó hồi phục.