Đau vùng thắt lưng và đau thần kinh tọa

11/10/2016 02:52
  1. Đại cương

Đỉnh nghĩa: đau vùng thắt lưng (Low back pain—Lombalgie), là thuật ngữ để chỉ các triệu chứng đau khu trú tại vùng giữa khoảng xương sườn 12 và nếp lằn liên mông, một hoặc hai bên.

Đau vùng thắt lưng rất thường gặp. Tỷ lệ thay đổi tuỳ theo từng nước, song nói chung, có tới 70 – 85% dân sô” bị ít nhất một lần đau vùng thắt lưng trong đòi. Theo Andersson—1997, tỷ lệ đau vùng thắt lưng hàng năm trung bình là 30% (dao động trong khoảng 15 — 45%). Tại Mỹ, đây là nguyên nhân hàng đầu gây hạn chế vận động của phụ nữ dưới 45 tuổi, là lý do đứng thứ 2 khiến bệnh nhân đi khám bệnh, là nguyên nhân nằm viện đứng thứ 5 và đau vùng thắt lưng đứng thứ 3 trong scí các bệnh phải phẫu thuật (Andersson—1999). Có thể nói đây là một triệu chứng hơn là một bệnh. Đau cột sống thắt lưng thường kèm theo thoát vị đĩa đệm, gây đau thần kinh toạ. Do vậy, chúng tôi trình bày thành một chuyên đề.

2. Nguyên nhân và cơ thế bệnh sinh

-Đặc điểm giải phẫu cột sống thắt lưng

Về đặc điểm giải phẫu cột sống thắt lưng và các thành phần liên quan, cho thấy cột sống thắt lưng tương tự như các đoạn cột sống khác, có nhiệm vụ bao bọc tuỷ sống. Qua trung gian là xương chậu, cột sống thắt lưng làm thành một đoạn xương liên tục với các chi dưới và tham gia vào vận động của đoạn này. Với các dây chằng và cơ bao quanh, cột sống có một chức năng xác định. Cấu tạo nói chung gồm: thân đốt sông cứng, còn đĩa đệm, dây chằng và bao khớp thì đàn hồi, cho phép cột sống đảm bảo được chức năng của mình.

Diện khớp Cung

Dây chằng dọc chung

Vòng xơ viền Nhân nhầy Vòng xơ sợi

Diện khớp Mâm sụn Gờ rìa Câu tạo cột sống thắt lưng

Vùng cột sông thắt lưng phải gánh chịu sức nặng của cơ thể nên các thành phần cấu tạo (cơ, dây chằng) chắc, khoẻ, thân đốt sông và đĩa đệm có kích thước lớn hơn các đoạn cột sống khác.

Phạm vi hoạt động của cột sống thắt lưng đa dạng: cúi, ngửa, nghiêng, quay, vối biên độ hoạt động rộng. Do đó, các vòng xơ, nhân nhầy cấu tạo nên đĩa đệm vùng này cũng chắc, khoẻ, để có thể chịu lực, đàn hồi và di chuyển đảm bảo chức năng hoạt động của cơ thể.

Các đốt sống ở vùng cột sống thắt lưng có liên quan trực tiếp với tuỷ sống vùng đuôi ngựa và các rễ thần kinh. Vùng sâu của cột sông thắt lưng là các chuỗi thần kinh giao cảm, động – tĩnh mạch chủ bụng. Các tạng trong ổ bụng và tiểu khung cũng có liên quan vối các thần kinh ở vùng này. Với đặc điểm giải phẫu như vậy, các nguyên nhân gây đau cột sông thắt lưng rất đa dạng và phức tạp.

– Các nguyên nhân gây đau vùng thắt lưng

Các nguyên nhân gây đau vùng thắt lưng được chia thành hai nhóm chính: do nguyên nhân cơ học (mechanical low back pain) hoặc là triệu chứng của một bệnh toàn thể.

Đau vùng thắt lưng do nguyên nhân cơ học, còn gọi là đau vùng thắt lưng “thông thường” (les lombalgies communes) bao gồm các nguyên nhân tương ứng với các bệnh lý cơ giới, có thể ảnh hưởng tới cơ, đĩa đệm, các khớp liên mấu. Các nguyên nhân này chiếm tói 90 — 95% số nguyên nhân gây đau vùng thắt lưng, diễn biến thường lành tính.

Đau vùng thắt lưng triệu chứng gợi ý một bệnh trầm trọng hơn như các bệnh lý về xương, bệnh thấp khớp, chấn thương, nhiễm khuẩn, ung thư. Nhóm này rất cần được khám chuyên khoa, làm các xét nghiệm nhằm xác định chẩn đoán và có hướng điều trị theo nguyên nhân.

Một số nguyên nhân gây đau vùng thắt lưng được trình bày dưới đây.

Một số nguyên nhân gây đau vùng thắt lưng

Nhóm nguyên nhân Bệnh lý

Do nguyên nhân cơ – Thoát vị, lồi dĩa đệm

Nhiễm khuẩn

Các bệnh do thấp học

  • Thoái hoá khớp liên mấu sau
  • Trượt đốt sống
  • Hẹp ống sống
  • Các chứng gù vẹo cột sống
  • Viêm cột sống dính khớp
  • Viêm khớp phản ứng và các bệnh khác trong nhóm bệnh lý cột sống huyết thanh âm tính
  • Xơ xương lan toả tự phát – Diffuse Idlopatlc sketetal hyperostosis (DISH)
  • Viêm đĩa đệm đốt sống do lao (Lao cột sống – bệnh Pott)
  • Viêm đĩa đệm đốt sống do vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng…
  • Áp xe cạnh cột sống
  • Áp xe ngoài màng cứng
  • Viêm khớp cùng chậu do vi khuẩn
  • Bệnh đa u tuỷ xương

Nội tiết u lành và ác tính

  • Ung thư nguyên phát
  • Di căn ung thư vào cột sống thắt lưng
  • u mạch
  • u dạng xương (osteoma osteoid)
  • u ngoài màng cứng, u màng não, u nguyên sống, u thần kinh nội tuỷ
  • Loãng xương
  • Nhuyễn xương

Nguyên nhân nội tạng

– Cường cận giáp trạng
– Tiết niệu + Sỏi thận + Viêm quanh thận + ứ nước, ứ mũ bể thận…
– Sinh dục

+ Viêm phần phụ (nữ)

+ Nội mạc tử cung lạc chỗ (nữ) + Viêm, u tiền liệt tuyến

– Tiêu hoá + Viêm, loét dạ dày tá tràng + Viêm tuy cấp, mạn + Ung thư ruột + Phình động mạch chủ + Phình tách động mạch chủ
  • Xơ tuỷ xương
  • Tâm thần

cách trị thoái hóa đốt sống cổ

thuốc chữa thoát vị đĩa đệm

thuoc khop glucosamine