Cơ chế bệnh sinh thoái hóa cột sống cổ

23/11/2016 01:01

Cột sống cổ có vai trò giữ thăng bằng quan trọng. Tuy cột sống cổ phải chịu một trọng lực thường xuyên nhẹ, nhưng nó phải chịu sự co thường xuyên và liêrr tục của các cơ vùng gáy, tạo nên một áp lực đặc biệt trên các đĩa đệm, nhiều nhất ở khoang CJV – Cy – CVI nên 2 đĩa đệm này dễ bị thương tổn (Jose Dela Higuera, D. Salvatierraios, 1986).
Theo Yumashev, Eurmann (1973), HXSCSC có hai giai đoạn:
Giai đoạn I là hư sụn đệm (chondrosis) thương tôn giới hạn ở đĩa đệm.
Giai đoạn II là hư xương sụn (osteochondrosis) có nhiều biến đổi về hình thái ở cột sống.
Khái niệm trên không diễn tả một trạng thái bệnh lý mà chỉ biểu hiện quá trình lão hoá.
Người cao tuổi phần lớn đều bị thoái ho á đĩa đệm và cột sống vì đĩa đệm rất nghèo mạch máu nuôi dưỡng (nuôi dưỡng chủ yếu bằng thẩm thấu) và không có khả năng tái tạo. Nhưng HXSCSC thường xuất hiện sớm (ngay ở độ tuổi 30-40) là do thoái hoá theo tuổi (quá trình lão hoá) bị tác động bởi các yếu tố bất lợi như nhiễm khuẩn, vi chấn thương, dị ứng, rối loạn chuyên hoá… sẽ thúc đấy quá trình thoái hoá tiến triển nhanh và biến đổi về hình thái đa dạng hơn.

bệnh đau cột sống thắt lưng

benh gai cot song can kieng gi

benh gai cot song lung

Quá trình thoái hoá cột sống cổ (cervical spondylosis) thường bắt đầu biến đổi từ thân đốt (loãng xương), biến dạng thân đốt (đốt sống cá). Khoang gian đốt (đĩa đệm) còn giữ được chiều cao của nó khá lâu, sau đó mới dần dần đóng vôi dây chằng đĩa đệm. Quá trình HXSCSC lại thường bắt đầu thoái hoá từ đĩa đệm, sau đó là thương tổn sụn đĩa đệm, hẹp khoang gian đốt, giai đoạn sau hình thành các mỏ xương, gai xương. Như vậy, về bệnh sinh thì quá trình HXSCSC cơ bản khác với quá trình thoái hoá cột sống cổ nhưng ở giai đoạn sau thì đều có sự biến đổi về hình thái ở cột sống cổ như nhau.
Cho đến nay, về cơ chế bệnh sinh THCSC thì phần lớn các tác giả đều cho là do sự thoái hoá tổng hợp của hai quá trình: thoái hoá sinh học theo tuổi và thoái hoá bệnh lý mắc phải (do yếu tố vi chấn thương đặc biệt là chấn thương mạn tính như do tư thế lao động nghề nghiệp, do cơ chế nhiễm khuẩn dị ứng, do rối loạn chuyển hoá, dị dạng cột sống cổ, bệnh lý tự miễn…).
Osna (1973) chia HXSCSC thành 4 giai đoạn với các biểu hiện lâm sàng tương ứng:
Giai đoạn 1 (giai đoạn biến đổi bên trong nhân nhầy): chưa có biểu hiện lâm sàng hoặc chỉ có triệu chứng co cứng cơ (cơ thang trước, cơ cổ dài, cơ chéo dưới…) do bị kích thích hoặc đau nửa đầu do kích thích đám rối giao cảm quanh động mạch đốt sống. Giai đoạn này khó chẩn đoán, chụp đĩa đệm cũng chỉ thấy vài chỗ nứt ở vòng sợi, chụp cột sông cổ thấy mất đường cong sinh lý.
Giai đoạn 2 (giai đoạn không bền vững của cột sống cổ): phim X quang có hình ảnh hẹp khe gian đốt, hiện tượng giả trượt đốt sống (pseudospondylolisthesis) có thế gây đè ép vào thành sau của động mạch đốt sống bởi mỏm khốp trên của đốt sống cổ nằm ỏ dưới (nhất là khi ngửa cổ tối đa).
Giai đoạn 3 (vòng sợi bị phá vỡ gây lồi hoặc TVĐĐ): có thể đè ép vào rễ thần kinh cổ, mạch máu, tuỷ cổ.
Giai đoạn 4: có nhiều biến đổi về hình thái ở cột sống (gai xương, hẹp lỗ gian đốt sống…) triệu chứng lâm sàng đa dạng và thường xuyên hơn.