Bệnh viêm khớp do vi tinh thể PYROPHOSPHAT CALCI

5/03/2018 10:20

Đại cương

Bệnh khớp do vi tinh thể pyrophosphat calci (Calcium Pyrophosphate Dihydrate Crystal Arthropathies) là bệnh khớp rối loạn chuyển hoá, gây nên bởi sự lắng đọng vi tinh thể pyrophosphat calcium tại khớp, tại sụn xơ và cạnh khớp. Đa số bệnh thường không biểu hiện triệu chứng lâm sàng, chỉ biểu hiện trên Xquang. Một số các trường hợp biểu hiện bởi bệnh cảnh lâm sàng tương tự cơn gút cấp (gây nên bởi tinh thể urat) nên có tên là “giả gút — Pseudogout”). Bệnh còn được gọi là calci hoá sụn khốp (chondrocalcinosis) do có các tổn thương calci hoá sụn hyalin, phát hiện được trên Xquang. Các khớp thường bị tổn thương nhiều nhất là khớp gối, cổ tay và háng. Nguyên nhân của bệnh chưa được biết rõ, sự tăng thoái giáng adenosine triphosphate với hậu quả là tăng pyrophosphat vô cơ tại khớp như là hậu quả của tuổi tác, yếu tố di truyền (hoặc kết hợp cả hai yếu tố này). Sự thay đổi chất cơ bản sụn có thể đóng vai trò quan trọng trong việc khởi phát bệnh. Một số rất ít trường hợp có yếu tô” di truyền.

Triệu chứng học

Bệnh thường gặp ở người cao tuổi, gần 50% sô” người trên 85 tuổi có hình ảnh calci hoá sụn khớp trên Xquang.

Thường gặp ở các bệnh nhân cường cận giáp trạng, nhiễm thiết huyết tô” (hemochromatosis), giảm phospho máu hoặc các rối loạn chuyển hoá xương do suy thận. Một vài trường hợp, bệnh có thể xuất hiện sau chấn thương. Đôi khi, bệnh nhân có triệu chứng đường hầm cổ tay.

Bệnh có năm kiểu biểu hiện thường gặp nhất.

  1. Không có triệu chứng lâm sàng (lanthanic)

Thể này thường gặp nhất: chỉ phát hiện hình ảnh trên Xquang: hình ảnh sụn hyalin hoặc sụn xơ trên Xquang khớp gối, hình ảnh sụn xơ của dây chằng tam giác ở cổ tay, tại khớp mu, khốp háng.

  1. Thể giả gút (Acute pseudogout)

Gặp khoảng 25% sô” trường hợp. Biểu hiện viêm một hoặc nhiều khớp. Thường gặp khớp gối hoặc khớp cổ tay, tuy rằng có thể gặp bất kỳ khớp nào, kể cả các khớp ngón xa,

Biểu hiện lâm sàng tương tự cơn gút cấp điển hình với viêm một khớp, sưng

nóng, đỏ đau, tuy rằng nói chung không quá trầm trọng. Có thể gặp viêm nhiều khớp. Cơn giả gút có thể xuất hiện sau các bệnh nội khoa như nhồi máu cơ tim, bệnh tim xung huyết, tai biến mạch não, chấn thương. Thậm chí khi calcium máu cao cũng có thể khỏi phát cơn.

Một sô” ít trường hợp, giả gút có thể biểu hiện như hội chứng giả nhiễm khuẩn, với viêm khớp cấp, sốt và bạch cầu trong máu tăng cao và công thức chuyển trái.

Chọc hút dịch khớp từ khốp tổn thương:

Vi tinh thể Pyrophosphat calci hình gậy, đầu tù

+ Dịch kiểu viêm nhẹ, 10.000 — 50.000 bạch cầu/ml, trên 90% là bạch cầu trung tính.

+ Dưới kính hiển vi phân cực, có thể phát hiện được tinh thể hình gậy, đầu tù nằm trong hoặc ngoài tế bào.

+ Nhuộm Gram dịch khớp: không tìm thấy vi khuẩn. (Mặc dù về lâm sàng, có thể loại trừ viêm khớp nhiễm khuẩn, song vẫn nên chỉ định xét nghiệm này để có bằng chứng).

  1. Giả thoái hoá khớp (Pseudoosteoarthritis)

Có 50%. sô” bệnh nhân biểu hiện bỏi bệnh cảnh giả thoái hoá khớp. Thường biểu hiện ở khớp ngón xa, gối, cột sống tương tự thoái hoá khớp nguyên phát. Ngoài ra còn gặp ở khớp các cổ tay, khuỷu và vai— các khớp ít gặp trong thoái hoá khớp nguyên phát. Có một nửa số bệnh nhân này có kết hợp với các cơn giả gút.

Calci hoá sụn ỏ khớp gôì

Hình ảnh Xquang:

+ Gai xương, thường gặp nhất ỏ đầu xương bàn ngón II, III.

+ Hình ảnh calci hoá sụn khớp, rất thường gặp.

Cần chẩn đoán phân biệt với nhiễm thiết huyết tô” (hemochromatosis), cường cận giáp trạng, chấn thương khớp (ở những người vận hành máy móc nặng).

  1. Thể giả viêm khớp dạng thấp (Pseudorheumatoid arthritis)

Có khoảng 5% sô” bệnh nhân biểu hiện bởi thể này: viêm khớp bàn ngón và khớp ngón gần đối xứng hai bên, có dấu hiệu cứng khớp buổi sáng. Xquang có hình ảnh bào mòn xương, song thường kết hợp với calci hoá sụn khớp. Tốc độ máu lắng tăng. Yếu tô” dạng thấp thường xuất hiện ỏ người già, song calci hoá sụn khớp giúp chẩn đoán phân biệt. Tuy nhiên, trên thực tê”, có thể có những bệnh nhân viêm khớp vi tinh thể đồng thời mắc bệnh viêm khớp dạng thấp.

  1. Giả bệnh lý khớp do nguyên nhân thần kinh (Pseudoneuropathic joints)

Khoảng 5% số bệnh nhân biểu hiện thể này, thường gặp ở khớp gối với hủy hoại khớp nặng. Tuy vậy, không có bệnh lý thần kinh kèm theo để lý giải triệu chứng tổn thương khớp này. Hơn nữa, sự có mặt của calci hoá sụn khớp giúp chẩn đoán.

đau thắt lưng cột sống

gai cot song nen an gi

cách trị gai cột sống lưng